Da li bakterijski toksin u detinjstvu može povećati rizik od raka debelog creva kod mladih?
U protekloj deceniji lekari i naučnici širom sveta primetili su zabrinjavajući trend: sve više ljudi mlađih od 50 godina oboljeva od raka debelog creva, iako se ova bolest tradicionalno smatrala simptomom starije životne dobi. Razlozi iza ovog trenda dugo su bili nepoznati, ali novo istraživanje donosi važne uvide koji mogu delimično objasniti ovaj fenomen.
Otkriven genetski trag u DNK tumora mladih pacijenata
U velikoj međunarodnoj studiji objavljenoj u prestižnom naučnom časopisu Nature, istraživači su analizirali genetske podatke tumora iz gotovo 1000 uzoraka raka debelog creva prikupljenih širom sveta — uključujući pacijente mlađe od 40 i one starije od 70 godina.
Ono što su otkrili bilo je izuzetno interesantno:
Specifične mutacije na DNK koje su povezanе sa bakterijskim toksinom zvanim colibactin pojavile su se čak 3,3 puta češće u tumorima ljudi koji su dobili rak pre 40. godine, nego kod starijih pacijenata.
Šta je colibactin i odakle potiče?
Colibactin je toksin koji proizvode neke vrste bakterija Escherichia coli — iste bakterije koja normalno živi u crevima većine ljudi. Međutim, određeni sojevi E. coli sadrže gene koji omogućavaju stvaranje colibactina. Ovaj toksin je sposoban da oštećuje DNK ćelija crevne sluzokože, ostavljajući trajni “potpis” u genomu ćelija.
Istraživači smatraju da izlaganje ovom toksinu u najranijem detinjstvu, pre 10. godine života, može ostaviti ove specifične DNK promene koje kasnije u životu povećavaju rizik od razvoja raka.
Zašto je važan ovaj nalaz
Iako studija ne dokazuje direktnu uzročnost — odnosno, ne znači da svako dete koje ima colibactin u crevima obavezno dobija rak kasnije u životu — ona snažno ukazuje na to da mikrobiološki faktori iz ranog detinjstva mogu dugoročno uticati na zdravlje creva i rizik od malignih bolesti.
Do ovog otkrića naučnici su došli analizom mutacija koje se nazivaju mutacioni potpisi — specifični obrasci promena u DNK koji ostaju kao trajna “evidencija” ranih genotoksičnih (DNK-oštećujućih) događaja. Colibactin ostavlja upravo takav karakterističan “otisak”.
Šta to znači za prevenciju i buduća istraživanja?
Ovo otkriće otvara više važnih pitanja i potencijalnih pravaca za dalja istraživanja:
- Da li bi se mogla razviti testiranja koja bi identifikovala prisustvo colibactin-povezanih mutacija pre nego što se razvije rak?
- Kako ishrana, probiotici i sastav crevne mikroflore utiču na kolonizaciju ovih bakterija u ranom detinjstvu?
- Da li je moguće sprečiti rani razvoj ovih mutacija kroz promene u ishrani ili medicinske intervencije?
Naučnici već rade na ovim pitanjima, jer razumevanje uloge mikrobioma u raku debelog creva može omogućiti nove preventive i terapije.
Zaključak
Iako rak debelog creva i dalje ima mnogo uzroka — uključujući životne navike, genetiku i ishranu — ovo istraživanje pruža potencijalno revolucionaran uvid u to kako ekspozicija bakterijskim toksinima u detinjstvu može dugoročno povećati rizik od bolesti u odrasloj dobi. Istraživanje nije konačno rešenje, ali predstavlja značajan korak ka boljem razumevanju globalnog porasta ranog nastanka raka debelog creva i ulogu mikrobioma u zdravlju creva.
Izvori
- Childhood exposure to bacterial toxin may be triggering colorectal cancer epidemic among the young, ScienceDaily / UC San Diego, Nature studija.
- Childhood exposure to toxin could help explain rise in colorectal cancer among younger people, Euronews.
- Childhood Exposure to Bacterial Toxin May Trigger Early-Onset Colorectal Cancer, The ASCO Post.
- DNA “Time Bomb” – Common Childhood Bacteria Linked To Surge in Early-Onset Colorectal Cancer, SciTechDaily.
- Rise in colorectal cancer in young people may be due to bacterial infection in childhood, CNIO
